İZ KURUMSAL GELİŞİM
← İZ | Kurumsal Gelişim

Kurumsal eğitim

Uygulamayı izleyen kişi neye bakacak? Eğitimde gözlemciye tek soru verin

Eğitim uygulamalarında gözlemcinin belirli bir davranışa bakmasını, duyduğu ifadeyi not etmesini ve geri bildirimini somutlaştırmasını sağlayacak dört tasarım önerisi.

Burcum Altıntaş · 2026-11-16

Birlikte öğrenme ve kurumsal gelişim temasını temsil eden İz Kurumsal Gelişim Dergisi kapak illüstrasyonu.

Bir eğitimde iki katılımcı görüşme provası yaparken üçüncü kişi onları izliyor. Uygulamanın sonunda gözlemciye “Nasıl buldunuz?” diye soruluyor. “Bence iyiydi” yanıtı geliyor; ancak hangi sözün veya hareketin bu değerlendirmeye temel olduğu konuşulmuyor. Bu yazı, gözlemci rolünü tasarlamak için küçük bir öneri sunuyor: Her uygulama turunda tek bir soruya bakmasını istemek.

Buradaki örnek, gerçek bir eğitim oturumundan alınmamış kurgusal bir tasarımdır. Kendi programınıza uyarlarken uygulamanın amacını ve katılımcıların görevlerini dikkate alın. Gözlemciden bütün görüşmeyi puanlamasını istemek yerine, o turda çalışılan davranışın belirli bir bölümünü incelemesini deneyin. Katılımcılar da neyin gözleneceğini uygulama başlamadan önce bilsin.

1. Soruyu eğitim hedefinden çıkarın

Önce o turda hangi davranış üzerinde çalışıldığını yazın. Örneğin bir talep görüşmesinde karşı tarafın ne istediğini netleştirmek seçilmiş olsun. Gözlem sorusu şöyle olabilir: “Görüşmeyi yürüten kişi, karşı tarafın talebini kendi cümlesiyle özetledi mi?” Bu soru, genel bir iletişim değerlendirmesinden daha dar bir inceleme alanı tanımlar.

Seçtiğiniz sorunun uygulamada gerçekten gözlenebilir olup olmadığını kontrol edin. “Empati kurdu mu?” sorusu yerine, çalıştığınız içeriğe uygunsa “Karşı tarafın belirttiği ihtiyacı hangi cümleyle geri anlattı?” diye sorabilirsiniz. Gözlemcinin kişinin niyetini tahmin etmesini gerektiren ifadelerden kaçının. Aynı tur için yeni ölçütler eklemeden önce ilk sorunun yeterince açık olduğundan emin olun.

2. Yorumdan önce duyulan ifadeyi isteyin

Gözlemciye küçük bir not alanı verin: Sorunun altında, duyduğu cümleyi veya gördüğü hareketi yazacağı bir boşluk bulunsun. Örneğin “Sizin için öncelik, teslim tarihinin bugün netleşmesi; doğru mu anladım?” ifadesini not edebilir. Cümleyi tam hatırlamıyorsa bunu belirtmesini isteyin; yaklaşık aktarımı birebir alıntı gibi sunmayın.

Gözlem notunda “Çok başarılıydı” gibi bir yorumla yetinmeyin. Önce ne olduğunun anlatılmasını, ardından bunun çalışılan davranışla ilişkisinin konuşulmasını sağlayın. Böylece katılımcı, hangi bölüm üzerine geri bildirim aldığını görebilir. Notları kişisel özelliklere veya kalıcı etiketlere dönüştürmeyin; yalnızca o uygulama turunda görülen davranışla sınırlı tutun.

3. Geri bildirimin sırasını önceden açıklayın

Tur bitince önce uygulamayı yapan katılımcıya kendi değerlendirmesini sorun: “Talebi hangi noktada özetlediniz?” Ardından gözlemci, sorusunu ve tuttuğu notu paylaşsın. Görüşmenin diğer rolündeki kişi de kendisine söylenen özetin ihtiyacını karşılayıp karşılamadığını anlatsın. Eğitmen olarak belirsiz kalan noktaları örneğe dönerek açın.

Katılımcılar farklı hatırlıyorsa hemen birini doğru ilan etmeyin. Hangi ifadenin duyulduğunu ve nasıl anlaşıldığını ayırarak konuşun. Gerekirse aynı kısa bölümü yeniden oynatın. Bunun için ses veya görüntü kaydı almak zorunlu değildir; kayıt yapılacaksa kurumun geçerli izin ve paylaşım düzenini ayrıca izleyin.

4. İkinci deneme için tek değişiklik seçin

Geri bildirimin sonunda uygulamayı yapan kişi, sonraki turda değiştireceği bir noktayı belirlesin. Örneğin talebi özetledikten sonra doğrudan çözüm önermek yerine, karşı taraftan doğrulama istemeyi seçebilir. Gözlemci ikinci turda aynı soruya bakmaya devam etsin; değişen cümleyi not etsin.

İki turu konuşurken “Artık bu beceri kazanıldı” gibi geniş bir sonuç çıkarmayın. Yalnızca bu örnekte neyin değiştiğini belirtin ve iş ortamında hangi fırsatta yeniden denenebileceğini tartışın. Bu tasarım bir öğrenme veya performans garantisi sunmaz; uygulama geri bildirimini belirli bir davranış üzerinden yürütmek için kullanılabilecek bir öneridir.

Bir sonraki eğitiminizdeki tek bir uygulamayı seçin. Gözlemci kartına yalnızca bir soru ve bir not alanı koyun. Son okumada kendinize şunu sorun: Gözlemci bu soruyu kişinin niyetini tahmin etmeden, gördüğü veya duyduğu bir örnekle yanıtlayabilir mi?

Eğitim Yönetimi Check-Up